هپاتیت B چیست؟ | علائم، آزمایش خون، تفسیر HBV PCR و واکسن

هپاتیت B چیست؟ علائم، تشخیص و درمان

هپاتیت B یکی از مهم‌ترین بیماری‌های ویروسی کبدی در دنیاست که توسط ویروس HBV ایجاد می‌شود. این بیماری می‌تواند به شکل حاد، مزمن یا خاموش در بدن وجود داشته باشد و در بسیاری از افراد سال‌ها بدون علامت باقی بماند. اهمیت هپاتیت B زمانی مشخص می‌شود که بدانیم عدم تشخیص و درمان به‌موقع آن می‌تواند منجر به سیروز کبدی، نارسایی کبد و سرطان کبد شود.
خوشبختانه امروزه با انجام آزمایش هپاتیت ب، به‌ویژه آزمایش‌های دقیق خون و HBV PCR، تشخیص این بیماری بسیار ساده‌تر و دقیق‌تر از گذشته شده است.

انجام آزمایش هپاتیت B در شیراز با دقت بالا

اگر به دنبال انجام آزمایش هپاتیت ب در شیراز با تجهیزات پیشرفته و پاسخ‌دهی دقیق هستید، آزمایشگاه پاتوبیولوژی دکتر دانشبد با بهره‌گیری از روش‌های به‌روز مانند HBV PCR آماده ارائه خدمات تشخیصی سریع و قابل اعتماد به شماست.
تشخیص زودهنگام، اولین قدم برای حفظ سلامت کبد شماست.

علت هپاتیت B چیست و چگونه منتقل می‌شود؟

عامل بیماری هپاتیت B ویروس HBV (Hepatitis B Virus) است. این ویروس از طریق تماس مستقیم با خون یا مایعات بدن فرد آلوده وارد بدن می‌شود و پس از ورود، سلول‌های کبدی را هدف قرار می‌دهد.
راه‌های اصلی انتقال هپاتیت B:
•    انتقال از مادر مبتلا به نوزاد در زمان زایمان
•    روابط جنسی محافظت‌نشده
•    استفاده مشترک از سرنگ، تیغ، مسواک یا وسایل تزریقی
•    انجام خالکوبی یا پیرسینگ با وسایل غیراستریل
•    انتقال خون آلوده (امروزه به دلیل غربالگری بسیار نادر است)
 هپاتیت B از طریق غذا، آب، عطسه، بوسیدن یا تماس‌های روزمره منتقل نمی‌شود.

علائم هپاتیت B چیست؟

بسیاری از افراد مبتلا به هپاتیت B، به‌ویژه در مراحل اولیه یا در نوع مزمن، هیچ علامت مشخصی ندارند. با این حال، در صورت بروز علائم، شایع‌ترین نشانه‌ها عبارت‌اند از:
•    خستگی مداوم و ضعف شدید
•    تهوع، استفراغ و بی‌اشتهایی
•    درد یا سنگینی در ناحیه راست شکم
•    زردی پوست و سفیدی چشم‌ها
•    تیره شدن رنگ ادرار
•    روشن شدن رنگ مدفوع
•    تب خفیف و بدن‌درد

علائم هپاتیت ب در مردان

علائم هپاتیت ب در مردان معمولاً مشابه علائم عمومی است، اما در برخی موارد می‌تواند با نشانه‌های زیر همراه باشد:
•    کاهش انرژی و خستگی زودرس
•    کاهش میل جنسی
•    دردهای عضلانی و مفصلی
•    اختلال در نتایج آزمایش‌های کبدی (ALT و AST بالا)
در مردان، تشخیص دیرهنگام ممکن است خطر پیشرفت به سیروز کبدی را افزایش دهد.

علائم هپاتیت ب در زنان

علائم هپاتیت ب در زنان گاهی خفیف‌تر است، اما می‌تواند شامل موارد زیر باشد:
•    بی‌نظمی در سیکل قاعدگی
•    تهوع و ضعف شدیدتر در بارداری
•    ریزش مو یا کاهش تمرکز
•    افزایش آنزیم‌های کبدی در آزمایش خون
تشخیص هپاتیت B در زنان باردار اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا خطر انتقال به نوزاد وجود دارد.

انواع هپاتیت B

هپاتیت B از نظر سیر بیماری به چند نوع تقسیم می‌شود:
هپاتیت B حاد
کمتر از ۶ ماه طول می‌کشد و در بسیاری از افراد سیستم ایمنی بدن ویروس را به‌طور کامل از بین می‌برد.
هپاتیت B مزمن
اگر ویروس بیش از ۶ ماه در بدن باقی بماند، بیماری مزمن محسوب می‌شود و نیاز به پیگیری منظم و گاهی درمان طولانی‌مدت دارد.
ناقل غیرفعال هپاتیت B
در این حالت ویروس در بدن وجود دارد اما فعال نیست و آسیب جدی به کبد وارد نمی‌کند.

تشخیص هپاتیت B

تشخیص هپاتیت B عمدتاً از طریق آزمایش خون هپاتیت B انجام می‌شود. این آزمایش‌ها وضعیت ابتلا، میزان فعالیت ویروس و ایمنی بدن را مشخص می‌کنند.

آزمایش هپاتیت ب؛ آیا تشخیص این هپاتیت با آزمایش خون ممکن است؟

بله، تشخیص هپاتیت B تقریباً همیشه با آزمایش خون انجام می‌شود. آزمایش خون هپاتیت B می‌تواند:
•    ابتلای فعال را شناسایی کند
•    میزان واگیری فرد را مشخص کند
•    ایمنی ناشی از واکسن را بررسی کند
•    نیاز به درمان را تعیین کند

آزمایش خون هپاتیت B شامل چه مواردی است؟

HBsAg (آنتی‌ژن سطحی هپاتیت B)
مثبت بودن HBsAg نشان‌دهنده وجود ویروس در بدن و ابتلای فعال است.
anti-HBs یا HBsAb
این آنتی‌بادی نشان‌دهنده ایمنی بدن در برابر هپاتیت B است. مثبت بودن آن معمولاً پس از واکسیناسیون یا بهبودی دیده می‌شود.
HBcAg (آنتی‌ژن هسته هپاتیت B)
به‌طور مستقیم در آزمایش خون اندازه‌گیری نمی‌شود، اما نقش مهمی در چرخه ویروس دارد.
anti-HBc یا HBcAb
نشان‌دهنده تماس قبلی یا فعلی بدن با ویروس هپاتیت B است.
HBeAg
نشان‌دهنده تکثیر فعال ویروس و قدرت بالای انتقال بیماری است.
HBeAb
بیانگر کاهش تکثیر ویروس و کنترل نسبی بیماری است.

آزمایش هپاتیت ب HBV PCR

آزمایش HBV PCR یکی از مهم‌ترین آزمایش‌ها برای تعیین شدت بیماری است. این آزمایش مقدار دقیق HBV DNA را در خون اندازه‌گیری می‌کند و مشخص می‌کند ویروس تا چه حد فعال است.

در صورتی که قصد انجام یا پیگیری آزمایش خون هپاتیت HBsAg، HBsAb، B یا HBV DNA را دارید، می‌توانید در آزمایشگاه پاتوبیولوژی دکتر دانشبد در شیراز آزمایش‌های خود را با بالاترین استانداردهای تشخیصی انجام دهید و از نتایج دقیق برای تصمیم‌گیری درمانی استفاده کنید.
سلامت امروز شما، آینده‌ای سالم‌تر را می‌سازد.

تفسیر آزمایش HBV PCR

•    HBV DNA منفی: ویروس فعال نیست
•    کمتر از 2000 IU/ml: فعالیت کم ویروس
•    بالاتر از 2000 IU/ml: فعالیت بالا و احتمال نیاز به درمان

میزان نرمال HBV DNA

به‌طور کلی:
•    HBV DNA غیرقابل تشخیص = نرمال
•    مقادیر پایین = ناقل غیرفعال
•    مقادیر بالا = خطر آسیب کبدی و نیاز به درمان

تفسیر آزمایش هپاتیت ب

ترکیب نتایج آزمایش‌ها مشخص می‌کند فرد:

•    سالم و واکسینه است
•    مبتلا به هپاتیت B حاد است
•    مبتلا به هپاتیت B مزمن است
•    قبلاً مبتلا بوده و بهبود یافته است

تفسیر آزمایش HBc Ab Total

مثبت بودن این آزمایش نشان‌دهنده تماس قبلی با ویروس است، حتی اگر HBsAg منفی باشد.

آزمایش HBsAg باید چند باشد؟

•    منفی: طبیعی
•    مثبت: ابتلای فعال به ویروس هپاتیت B

آزمایش HBsAb باید چند باشد؟

•    بالاتر از 10 mIU/ml: ایمنی کافی
•    کمتر از 10: نیاز به واکسیناسیون یا دوز یادآور

آزمایش‌های تکمیلی برای تشخیص هپاتیت ب

•    آزمایش ALT و AST
•    سونوگرافی کبد
•    فیبرو اسکن
•    بیوپسی کبد (در موارد خاص)

آزمایش هپاتیت B در بارداری؛ چرا و چه زمانی انجام می‌شود؟

آزمایش هپاتیت B در بارداری یکی از مهم‌ترین آزمایش‌های غربالگری دوران بارداری است که با هدف حفظ سلامت مادر و پیشگیری از انتقال ویروس به نوزاد انجام می‌شود. ویروس هپاتیت B می‌تواند بدون علامت در بدن مادر وجود داشته باشد، اما در صورت تشخیص‌ندادن به‌موقع، خطر انتقال آن به جنین بسیار بالا خواهد بود.

به همین دلیل، انجام آزمایش هپاتیت B برای تمام زنان باردار، حتی افرادی که هیچ علامتی ندارند، ضروری و توصیه‌شده است.

آزمایش هپاتیت B در بارداری شامل چه آزمایشی است؟

مهم‌ترین آزمایشی که در دوران بارداری انجام می‌شود:

 آزمایش HBsAg در بارداری

این آزمایش وجود آنتی‌ژن سطحی هپاتیت B را بررسی می‌کند.

HBsAg منفی: مادر به ویروس مبتلا نیست

HBsAg مثبت: مادر ناقل یا مبتلای فعال به هپاتیت B است و نیاز به بررسی‌های تکمیلی دارد

در صورت مثبت شدن HBsAg، پزشک معمولاً آزمایش‌های زیر را نیز درخواست می‌کند:

HBeAg و HBeAb

HBV DNA (آزمایش HBV PCR یا Viral Load)

آزمایش‌های عملکرد کبد (ALT، AST)

بهترین زمان انجام آزمایش هپاتیت B در بارداری

بهترین زمان انجام آزمایش هپاتیت B در بارداری:

در سه‌ماهه اول بارداری (هفته‌های ابتدایی)

در صورت پرخطر بودن مادر، ممکن است در سه‌ماهه سوم نیز تکرار شود

انجام زودهنگام این آزمایش کمک می‌کند تا در صورت ابتلا، اقدامات پیشگیرانه برای نوزاد به‌موقع انجام شود.

چرا آزمایش هپاتیت B در بارداری اهمیت زیادی دارد؟

مهم‌ترین دلایل اهمیت این آزمایش عبارت‌اند از:

پیشگیری از انتقال مادر به نوزاد

کاهش خطر ابتلای نوزاد به هپاتیت B مزمن

تصمیم‌گیری صحیح برای تزریق واکسن و HBIG به نوزاد

بررسی نیاز مادر به درمان در دوران بارداری

در صورت عدم پیشگیری، بیش از ۹۰٪ نوزادانی که از مادر آلوده متولد می‌شوند ممکن است به ناقل مزمن هپاتیت B تبدیل شوند.

اگر آزمایش هپاتیت B مادر مثبت باشد چه اقداماتی انجام می‌شود؟

در صورت مثبت بودن آزمایش HBsAg در مادر باردار:

بررسی بار ویروسی (HBV DNA) انجام می‌شود

وضعیت کبد مادر ارزیابی می‌گردد

در موارد با بار ویروسی بالا، ممکن است درمان دارویی در سه‌ماهه سوم شروع شود

برای نوزاد:

تزریق واکسن هپاتیت B

تزریق ایمونوگلوبولین HBIG
در ۱۲ ساعت اول پس از تولد انجام می‌شود

این اقدامات تا ۹۵٪ از انتقال ویروس به نوزاد جلوگیری می‌کند.

آیا آزمایش هپاتیت B در بارداری خطر یا عارضه‌ای دارد؟

خیر.
آزمایش هپاتیت B در بارداری یک آزمایش خون ساده و کاملاً ایمن است و هیچ خطری برای مادر یا جنین ندارد. نمونه‌گیری تنها از ورید بازو انجام می‌شود و نیاز به ناشتایی هم ندارد.

آیا مادر مبتلا به هپاتیت B می‌تواند به نوزاد شیر بدهد؟

بله.
در صورتی که نوزاد واکسن هپاتیت B و HBIG را در زمان مناسب دریافت کرده باشد، شیردهی کاملاً بی‌خطر است و ممنوعیتی ندارد.

آیا زنان باردار واکسینه‌نشده باید آزمایش دهند؟

حتماً بله.
حتی اگر مادر:

هیچ علامتی نداشته باشد

سابقه بیماری کبدی نداشته باشد

واکسن هپاتیت B نزده باشد

انجام آزمایش هپاتیت B در بارداری ضروری است.

بهترین زمان برای انجام آزمایش هپاتیت ب

•    قبل از ازدواج
•    قبل و حین بارداری
•    بعد از تماس مشکوک
•    در نوزادان مادران مبتلا

عوارض هپاتیت B چیست؟

•    سیروز کبدی
•    سرطان کبد
•    نارسایی کبد
•    خونریزی‌های داخلی

فعال شدن دوباره هپاتیت B

در شرایطی مانند شیمی‌درمانی یا ضعف سیستم ایمنی، ویروس ممکن است دوباره فعال شود.

رژیم غذایی در افراد مبتلا به هپاتیت B

•    مصرف میوه و سبزی تازه
•    پرهیز از الکل
•    کاهش غذاهای چرب
•    مصرف آب کافی

واکسن هپاتیت B

واکسن هپاتیت B یکی از مؤثرترین واکسن‌ها برای پیشگیری از این بیماری است.

واکسن هپاتیت B هر چند سال یکبار؟
در افراد سالم معمولاً نیاز به تکرار ندارد، مگر در گروه‌های پرخطر.

مراقبت بعد از واکسن هپاتیت در بزرگسالان

•    بررسی سطح HBsAb
•    استراحت کوتاه
•    پیگیری در صورت بروز علائم

احتمال ابتلا به هپاتیت B در چه کسانی بیشتر است؟

•    کارکنان درمان
•    مصرف‌کنندگان مواد تزریقی
•    افراد با روابط جنسی پرخطر
•    نوزادان مادران مبتلا

آیا لازم است برای بررسی ابتلا به هپاتیت B غربالگری شویم؟

بله، غربالگری نقش مهمی در تشخیص زودهنگام و پیشگیری از عوارض دارد.

پیشگیری از ابتلا به هپاتیت B

•    واکسیناسیون
•    رعایت بهداشت فردی
•    رابطه جنسی ایمن

چگونه می‌توانیم از انتقال هپاتیت B به دیگران جلوگیری کنیم؟

•    درمان منظم
•    استفاده نکردن مشترک از وسایل شخصی
•    آگاهی دادن به اطرافیان پرخطر

پیشگیری از عفونت پس از تماس با ویروس

تزریق سریع HBIG و شروع واکسیناسیون مؤثرترین روش است.

جلوگیری از عفونت هپاتیت B در نوزادان

تزریق هم‌زمان واکسن هپاتیت B و HBIG در ساعات اولیه تولد، تا بیش از ۹۵٪ از ابتلا جلوگیری می‌کند.

سوالات متداول درباره هپاتیت B

بالاترین مقدار ویروس هپاتیت B در کدام‌یک از مایعات بدن وجود دارد و مخزن آن چیست؟

بیشترین مقدار ویروس هپاتیت B در خون فرد آلوده وجود دارد. خون اصلی‌ترین مخزن ویروس HBV محسوب می‌شود. علاوه بر خون، مایعاتی مانند مایع منی، ترشحات واژن و بزاق نیز می‌توانند حاوی ویروس باشند، اما غلظت ویروس در آن‌ها کمتر از خون است.

آیا در ادرار و مدفوع انسان ویروس هپاتیت B وجود دارد؟

به‌طور معمول ادرار و مدفوع راه انتقال هپاتیت B محسوب نمی‌شوند. ویروس HBV از طریق دستگاه گوارش منتقل نمی‌شود و تماس عادی با مدفوع یا ادرار فرد مبتلا خطر ابتلا ایجاد نمی‌کند، مگر اینکه به خون آلوده باشد.

جهت پیشگیری از انتقال ویروس هپاتیت B حاد و مزمن به دیگران چه توضیحاتی مفید می‌باشد؟

برای پیشگیری از انتقال هپاتیت B باید:
•    از تماس مستقیم با خون فرد آلوده جلوگیری شود
•    وسایل شخصی مانند تیغ، مسواک و ناخن‌گیر مشترک استفاده نشود
•    روابط جنسی محافظت‌شده برقرار شود
•    افراد نزدیک فرد مبتلا واکسینه شوند
•    درمان و پیگیری منظم انجام شود

هپاتیت B از چه راه‌هایی منتشر نمی‌شود؟

هپاتیت B از راه‌های زیر منتقل نمی‌شود:
•    عطسه و سرفه
•    دست دادن و در آغوش گرفتن
•    استفاده مشترک از غذا و ظروف
•    شنا در استخر
•    نیش حشرات

چه زمانی خون فرد آلوده دارای خاصیت آلوده‌کنندگی می‌باشد؟

خون فرد زمانی بیشترین قدرت انتقال را دارد که:
•    HBsAg مثبت باشد
•    HBV DNA (بار ویروسی) بالا باشد
•    HBeAg مثبت باشد
در این شرایط احتمال انتقال ویروس بسیار زیاد است.

آیا امکان انتقال ویروس هپاتیت B در آرایشگاه‌های مردانه و زنانه وجود دارد؟

بله. در صورتی که ابزارهایی مانند تیغ، قیچی یا وسایل اصلاح استریل نشده باشند و باعث ایجاد خراش یا بریدگی شوند، امکان انتقال ویروس هپاتیت B وجود دارد.

آیا امکان انتقال ویروس هپاتیت B از طریق خالکوبی وجود دارد؟

بله. خالکوبی یکی از راه‌های پرخطر انتقال هپاتیت B است، به‌ویژه اگر:
•    سوزن‌ها یک‌بار مصرف نباشند
•    اصول استریلیزاسیون رعایت نشود

چه کسانی در معرض خطر ابتلا به هپاتیت B هستند؟

افراد زیر بیشتر در معرض خطر هستند:
•    کارکنان مراکز درمانی
•    مصرف‌کنندگان مواد تزریقی
•    افراد با روابط جنسی پرخطر
•    نوزادان مادران مبتلا
•    افرادی که واکسن هپاتیت B دریافت نکرده‌اند

به چه کسی ناقل مزمن هپاتیت B می‌گویند؟

به فردی که:
•    بیش از ۶ ماه HBsAg مثبت داشته باشد
•    علائم شدید نداشته باشد
•    اما ویروس در بدن او باقی مانده باشد
ناقل مزمن هپاتیت B گفته می‌شود.

پایداری ویروس هپاتیت B در خارج از بدن چه مدت می‌باشد؟

ویروس هپاتیت B می‌تواند تا ۷ روز در خارج از بدن روی سطوح خشک زنده بماند و همچنان قدرت انتقال داشته باشد.

ناقلین مزمن هپاتیت B حامل چه خطراتی برای دیگران می‌باشند؟

ناقلین مزمن می‌توانند بدون علامت باشند، اما:
•    از طریق خون
•    روابط جنسی
•    انتقال مادر به نوزاد
ویروس را به دیگران منتقل کنند، به‌ویژه اگر بار ویروسی بالا باشد.

آیا برای آزمایش هپاتیت ب باید ناشتا بود؟

خیر. برای انجام آزمایش هپاتیت ب نیازی به ناشتایی نیست، مگر اینکه هم‌زمان آزمایش‌های دیگری درخواست شده باشد.

آزمایش هپاتیت ب در بارداری به چه منظوری انجام می‌شود؟

این آزمایش برای:
•    تشخیص ابتلای مادر
•    جلوگیری از انتقال ویروس به نوزاد
•    تصمیم‌گیری برای تزریق واکسن و HBIG به نوزاد
انجام می‌شود و بسیار حیاتی است.

آزمایش HBV Viral Load چگونه انجام می‌شود؟

آزمایش HBV Viral Load یا HBV PCR از طریق نمونه‌برداری خون انجام می‌شود. خون از ورید بازو گرفته شده و به آزمایشگاه ارسال می‌شود تا میزان HBV DNA اندازه‌گیری شود.

آیا آزمایش HBV Viral Load دردناک است؟

خیر. این آزمایش معمولاً بدون درد است و فقط ممکن است هنگام ورود سوزن، احساس ناراحتی خفیف ایجاد شود.

آیا نیاز به آمادگی خاصی قبل از آزمایش HBV Viral Load است؟

آمادگی خاصی لازم نیست، اما توصیه می‌شود:
•    ۲۴ ساعت قبل از آزمایش الکل مصرف نشود
•    در صورت مصرف داروهای خاص، پزشک یا آزمایشگاه مطلع شود

چه مدت طول می‌کشد تا نتایج آزمایش HBV Viral Load آماده شود؟

معمولاً نتایج ۲ تا ۵ روز کاری پس از نمونه‌گیری آماده می‌شود 

رزرو آزمایش هپاتیت B در شیراز؛ یک قدم تا اطمینان

برای انجام آزمایش هپاتیت B، آزمایش HBV PCR با دقت بالا و پاسخ‌دهی مطمئن، همین حالا به آزمایشگاه پاتوبیولوژی دکتر دانشبد در شیراز مراجعه کنید.
تیم متخصص این مرکز همراه شماست تا با تشخیص دقیق و به‌موقع، از بروز عوارض جدی جلوگیری شود.

خدمات آنلاین آزمایشگاه پذیرش آنلاین خونگیری در آزمایشگاه و پذیرش آنلاین خونگیری در منزل